مکانیسم های دفاعی فروید

به قلم فرزاد پشتیبان

افراد در زندگی همیشه در حال دفاع کردن هستند ،دفاع کردن از جنگی ناخواسته که خود از علت جنگ ودفاع کردن آگاه نیستند واین جنگ مانند سریال تا پایان عمر ادامه خواهد داشت ودر این جنگ افراد برای آنکه از آماج تیرهای کمانداران فشار عاطفی در امان بمانند سپرهایی برای خود ساخته  ودر مقابل خود قرار میدهند تا شاید در امان قرار بگیرند.

بله فروید این اصطلاح را به آن گروه از تدابیر ناهشیار اطلاق میکند که آدمی برای حل و فصل هیجانهای منفی به کار میبرد این تدابیر هیجان مدار هستند وموقعیتی که تنش را برای ما آفریده است تغییر نمی دهد بلکه فقط شیوه ی دریافت یا اندیشیدن شخص را به آن عوض می کند که نتیجه میگیریم در همه مکانیسم های دفاعی خود فریبی در کار است به زبان ساده تر مکانیسم دفاعی یک نوع دروغ گفتن مصلحتی است که خودمان از آن مصلحت آگاه نیستیم فقط میخواهیم یک جوری خودمان را توجیه کنیم و در سایه ی این توجیه به آرامش موقت و نسبی برسیم وفشار روانی وارد آمده را کاهش دهیم،مکانیسمهای اصلی و عمده ای که فروید آنها را بیان میکند شامل 7دسته میشود:

1)واپسرانی: مهمترین مکانیسم است،در واپسرانی تکانه ها یا خاطره هایی که شرم و احساس گناه و بیزاری از خویشتن را بر می انگیزد و غالبا" واپس رانده میشوند و بعضی از واپسرانیهای این تکانه ها در دوران کودکی امری همگانی است.

2)دلیل تراشی: مکانیسمی است که در آن فرد رفتار و کردار خویش به انگیزه های منطقی یا جامعه پسند منسوب میکند به زبان ساده دلخوشی دادن به خود برای کاهش دادن فشار روانی وناامیدی ای که از ناکامی که ایجاد شده است یعنی ذکر دلایل خوب ،نه دلایل واقعی.

3)واکنش وارونه: در این مکانیسم فرد یک نقاب ناخودآگاه پنهان ساز به صورت میکشد ودر پشت این نقاب انگیزه ای متضاد آنچه در نقاب دیده میشود را پنهان میکندکه خود از ان خبر ندارد وبه نظر من این مکانیسم یک نوع تزویر ناخود آگاه است.

4)فرافکنی: در این مکانیسم فرد سعی میکند ویژگیهای ناخوشایند خود را به صورت ناهشیار در حاشیه ی امن قرار دهد ویا حتی آنها را از خود دور کند وآن را به صورت غلو به دیگران نسبت دهد،به نظرمن اواین کار را انجام میدهد تا مبادا این ویژگیها در خودآگاهش به صورت خودآزاری هشیاری بروز کند.

5)فلسفه بافی: در این مکانیسم فرد با متوسل شدن به مواجهه ی انتزاعی و توجیه خودش را از موقعیت تنشزای عاطفی هیجانی میبرد در واقع به نظرمن یک نوع کشتن هیجان موقعیتی عقلانی.

6)انکار: در این مکانیسم اگرواقعیت بزرگتر از ظرفیت تحمل شخص باشد فرد دست به انکار آن میزند تا به نوعی فشار روانی آمده را کاهش دهد.

7)جابجاسازی: زمانی که انگیزه ای از راه اصلی و تعیین شده ی خود ارضاء نشود با جابجا سازی این انگیزه به صورتی دیگر و در موقعیتی با ورژنی پایین تر ارضاء میشود ،به نظر من در جابجاسازی یک کار معقولی داریم انجام میدهیم تا این مشکل در ما بصورت کامل تثبیت نشود و مشکلات روحی روانی و عقده به بار نیاورد.

البته علاوه بر این مکانیسمها دخترش آنا فروید لیست بلندبالایی از مکانیسمهای دفاعی ارائه کرده اند که من فقط به ذکر نام آنها اکتفا میکنم:

1)جبران 2)توجیه عقلی 3)برون ریزی 4)درو فکنی 5)همانند سازی 6)والایش 7)باطل سازی 8)واکنش سازی 9)آرمانی ساختن 10)پیش بینی 11)نوع دوستی 12)اجتناب ویا رویگردانی 13)شوخ طبعی 14)انزوا 15)خیالپردازی  16)پیوند جویی 17)بی ارزش سازی 18)ناچیز شماری 19)طفره و انحراف 20)بازداری هدف 21)دوپاره سازی 22)گوشه گیری 23)جسمانی کردن 24)تبدیل 25)جداسازی 26)گسستگی 27)قدرت مطلق یا همه توانا 28)نمادی سازی 29)خیالپردازی در خودمانده 30)رفتار پرخاشگرانه 31)مقاومت 32)شکایت ورد کمک.

 منبع: استفاده از کتاب زمینه ی روانشناسی